Politika zaštite potrošača EU

//Politika zaštite potrošača EU

Politika zaštite potrošača EU

Politika zaštite potrošača jedna je od osnovnih politika Evropske unije bez koje je danas gotovo nezamislivo funkcionisanje jedinstvenog tržišta Evropske unije. Zaštita potrošača u razvijenim državama i državama Evropske unije, polazi od uvažavanja potrošača kao ekonomske snage na tržištu, s ciljem zadovoljavanja njihovih potreba i interesa, u svim oblastima. Najcešči problemi sa kojima se susreću potošači su: zloupotreba dominantnog položaja i neistinito oglašavanje proizvoda i usluga od strane poroizvodača i trgovaca, kao i povreda njihovih prava u smislu nanošenja štete.

Politika zaštite potrošača postaje zvanična politika Evropske unije Ugovorom o Evropskoj uniji, kojim je izmijenjen Ugovor o osnivanju Evropske zajednice. Naime, Ugovorom iz Amsterdama, clanom 153.  definisan  je minimalni nivo zaštite potrošača u EU kroz prava kao što su: zaštita zdravlja i sigurnost potrošaca, zaštita ekonomskih interesa potrošača, pravo potrošaca da budu informisani i obrazovani, pravo na naknadu štete, pravo na udruživanje, zastupanje i ucešće potrošaca u ostvarivanju njihovih prava.

Ugovorom o funkcionisanju Evropske unije, propisano je da Unija dijeli nadležnosti s državama članicama u sljedećim glavnim oblastima: unutrašnjem  tržištu; socijalnoj politici za aspekte utvrđene u ovom Ugovoru; ekonomskoj, socijalnoj i teritorijalnoj koheziji; poljoprivredi i ribarstvu, osim očuvanja morskih bioloških resursa; životnoj sredini; zaštiti potrošača; prometu; transevropskim mrežama; energetici; području slobode, sigurnosti i pravde; zajedničkoj brizi za sigurnost u pitanjima javnog zdravstva, za aspekte utvrđene u ovom Ugovoru ( član  4. stav  2 tacka f).

Ono što je značajno za ovu oblast jeste što je Ugovorom o funkcionisanju EU, predviđeno i da se  zahtjevi zaštite potrošača, uzimaju u obzir pri utvrđivanju i  sprovođenju  ostalih politika i aktivnosti Unije (član 12. Ugovora  -bivši član 153. stav 2. UEZ-a).

Osnovni principi politike zaštite potrošača Evropske unije

Politika zaštite potrošača Evropske unije, počiva na deset osnovnih principa:

Prvi princip glasi “Možete da kupite šta želite i tamo gde želite”, što znači da možete slobodno kupovati u bilo kojoj državi EU u saznanju da vam na povratku kući neće biti naplaćena carina ili PDV.

Drugi princip odnosi se na pravo da u slučaju da proizvod ne radi ili ne ispunjava svoju predviđenu funkciju, odnosno ne odgovara opisu koji je sačinjen u ugovoru, moguće ga je vratiti. Takođe, moguće je tražiti popravku ili popust na drugačiji proizvod od onog koji je naveden u ugovoru.

Treći princip odnosi se na visoki sigurnosni standard za hranu i drugu robu široke potrošnje, što podrazumijeva da se bezbjednost hrane prati duž cijelog lanca proizvodnje i potrošnje, odnosno od “njive do trpeze”.

Važan princip u oblasti zaštite potrošača je “Saznajte šta jedete ili imajte u vidu čime se hranite”, koji podrazumijeva da se u potpunosti informisani o  sastavu hrane, koji  mora biti utisnut na etiketi ili informaciji uz proizvod, sa svim sastojcima, eventualnim zasladivacima, bojama i hemikalijama ako ih ima.

Peti princip se odnosi na ugovorne odnose i glasi:” Ugovori moraju biti pošteni i pravični za potrošače, zabranjen je svaki akt ili ugovorni uslovi koji dovode u zabunu potrošače”.

Šesti princip se odnosi na pravo potrošača da ponekad može promijeniti mišljenje, odnosno ima pravo da se predomisli, što znači da potrošač ima pravo kad je u pitanju prodaja na daljinu da, po pravilu u roku od sedam dana, odluči da li želi da zadrži proizvod.

Važno pravilo EU u oblasti zaštite potrošača je da potrošačima treba omogućiti upoređivanje cijena, što znači da propisi EU uvode obavezu svrstavanja proizvoda prema cjenovnim jedinicama, koliko košta prema svojoj jedinici mjere, litru, kilogramu itd. Isto pravilo važi i za finansijske usluge, prilikom uzimanja kredita ili kreditne kartice, koje predviđa da je banka dužna da saopšti konačan iznos kamatne stope koju treba klijent da  plati na godišnjem nivou.

Osmo pravilo EU se odnosi na zabranu obmanjivanja potrošača, što podrazumijeva da potrošač ne smije biti zaveden i obmanut.

Deveto pravilo se odnosi na zaštitu   tokom godišnjeg odmora, što podrazumijeva obavezu agencije prema potrošaču koja mora biti precizno navedena ugovorom o putovanju.

Deseto pravilo definiše obeštećenje odnosno naknadu u  slučaju  prekograničnih potrošačkih sporova  koja moraju biti efikasna. U tom cilju na nivou Evropske unije postoji mreža centara za informisanje i savjetovanje potrošača.

Ispunjavanje navedenih principa uključuje veliki broj propisa Evropske unije, koji su grupisani u tri osnovne grupe propisa.

Jedna grupa propisa Evropske unije uređuje kontrolu proizvoda i usluga namenjenih potrošačima, a druga grupa propisa uređuje obavještavanje potrošača. Treća grupa normi reguliše ugovorne obaveze između trgovaca i potrošača.

Višegodišnji program za potrošače za period 2014.-2020.

Evropska unija je, 26. februara 2014. godine, donijela Uredbu (EU) br. 254/2014 Evropskog parlamenta i Savjeta, o Višegodišnjem programu za potrošače za period 2014-2020 i o stavljanju van snage Odluke br.1926/2006/EZ ( Službeni list  Evropske unije broj L84/42, od 20.03.2014) , kojom je uspostavila Višegodišnji program za potrošače za period od 1. januara 2014. do 31.decembra 2020.godine.

Opšti cilj Programa

Opšti cilj Programa je osiguravanje visokog nivoa zaštite potrošača, njihovo osnaživanje,  stavljanje potrošača u centar unutrašnjeg tržišta, u okviru ukupne stategije za pametan, održiv i uključiv rast.  Programom je  predviđeno da će se ovaj cilj postići  putem zaštite zdravlja, sigurnosti, pravnih i ekonomskih interesa potrošača, kao i  promovisanjem njihovih prava na informisanje, edukaciju i organizovanje, u cilju zaštite njihovih interesa, kao i podrškom integraciji  potrošača u druge oblasti politika. Programom se dopunjuju, podržavaju i prate politike država članica u ovoj oblasti.

 

Posebni ciljevi Programa

Pored navedenog opšteg cilja, utvrđeni su i posebni ciljevi i pokazatelji koji treba da se ostvare, njegovim sprovođenjem.

Prvi posebni cilj se odnosi na sigurnost proizvoda pomoću efikasnog nadzora tržišta širom Unije, koji ce se posebno mjeriti kroz aktivnosti i djelotvornost sistema EU za brzo obavještavanje o opasnim potrošackim proizvodima (RAPEX).

Drugi poseban cilj se odnosi na informisanje i edukaciju potrošaca, kao i podršku organizacijama potrošača.

Treći cilj se odnosi na prava i pravnu zaštitu, koji predviđa da treba ojačati prava potrošača kroz dobru regulativu i poboljšanje pristupa jednostavnoj, efikasnoj i brzoj pravnoj zaštiti koja nije skupa, ukjučujući alternativne načine rješavanja sporova.

Korisnici programa

Učestvovanje u ovom programu otvoreno je za: zemlje Evropskog udruženja za slobodnu trgovinu koje učestvuju u Evropskom ekonomskom prostoru, u skladu sa uslovima utvrđenim Sporazumom o Evropskom ekonomskom prostoru, treće zemlje, posebno zemlje pristupnice i zemlje kandidate, kao i potencijalne kandidate, te zemlje na koje se primjenjuje Evropska politika susjedstva, u skladu sa opštim načelima i opštim uslovima njihovog učestvovanja u programima Unije utvrđenim u pripadajućim okvirnim sporazumima, odlukama Savjeta za pridruživanje ili srodnim sporazumima.

Finanasijski okvir

Finansijski okvir za sprovođenje ovog programa je 188.829.000 eura.

 

2018-02-10T09:59:02+00:00 February 10th, 2018|Uncategorized|