Evropska komisija je po prvi put  ove godine predstavila sveobuhvatan Izvještaj  o programima državljanstva i boravišta za investitore koje sprovodi niz država članica EU-a (Investor Citizenship and Residence Schemes in the European Union,Brussels, 23.1.2019.COM(2019) ).

U  navedenom Izvještaju se ocjenjuje da  se ,,posljednjih godina primjećuje  rastući trend u programima državljanstva investitora („zlatni pasoš“) i boravišta investitora („zlatna viza“) čiji je cilj privlačenje investicija dodjeljivanjem državljanstva investitorima  ili prava boravka u dotičnoj zemlji. ”

Programi državljanstva za investitore („zlatni pasoši ”)

Tri države članice Evropske unije, Bugarska, Kipar i Malta, trenutno sprovode programe kojim se investitorima daje državljanstvo tih zemalja pod uslovima koji su mnogo blaži nego uslovi programa naturalizacije. Navedene tri države članice ne zahtijevaju da lica koja žele  da dobiju državljanstvo prethodno žive u zemlji niti da imaju stvarnu vezu s tom zemljom.

Takvi su programi važni i za Evropsku uniju jer svako lice koja stekne državljanstvo neke države članice istovremeno postaje i građanin Unije. Odluči li jedna država članica nekom da da  državljanstvo u zamjenu za ulaganje, to lice  automatski stiče prava koja može ostvariti u ostalim državama članicama, posebno pravo na slobodno kretanje i pristup unutrašnjem tržištu EU-a radi obavljanja privredne djelatnosti, kao i pravo da glasa i bude izabrano na evropskim i lokalnim izborima. U praksi, ti se programi često oglašavaju kao način da se postane građanin Unije, sa svim povezanim pravima i povlasticama.

Programi boravišta za investitore („zlatne vize”)

Trenutno 20 država članica Evropske unije sprovodi programe boravišta za investitore („zlatne vize”): Bugarska, Češka, Estonija, Irska, Grčka, Španija, Francuska, Hrvatska, Italija, Kipar, Letonija, Litvanija, Luksemburg, Malta, Holandija, Poljska, Portugalija, Rumunija, Slovačka i Ujedinjeno Kraljevstvo.

Valjana boravišna dozvola daje državljaninu treće zemlje pravo da boravi u dotičnoj državi članici, ali i da slobodno putuje unutar schengenskog prostora. Iako su pravom Evropske unije uređeni uslovi  ulaska određenih kategorija državljana trećih zemalja, dodjela boravišnih dozvola investitorima trenutno nije uređena na nivou Evropske unije te je i dalje u nacionalnoj nadležnosti.

Uslovi sticanja i oduzimanja državljanstva uređeni su nacionalnim pravom svake države članice, u skladu s pravom Evropske unije. Budući da je nacionalno državljanstvo preduslov za građanstvo Evropske unije i put za ostvarivanje prava iz Ugovora, Evropska komisija izvještava o programima za investiture  kojima se stiče državljanstvo država članica.

Izdavanje boravišnih dozvola investitorima trenutno nije uređeno na nivou  Evropske unije, nego nacionalnim pravom. Međutim, pravom Evropske unije uređeni su uslovi ulaska određenih kategorija državljana trećih zemalja.

Evropska komisija, kako se navodi u saopštenju,, pratiće šira pitanja povezana s uskladenošću s pravom Evropske unije podstaknuta programima državljanstva i boravišta za investitore  i prema potrebi preduzeti odgovarajuće mjere. “ Stoga, kako  Evropska komisija navodi,, države članice treba da obezbijede  sljedeće:

  • sistematsko sprovođenje svih obaveznih graničnih i bezbjednosnih kontrola;
  • pravilno poštovanje zahtjeva iz Direktive o dugotrajnom boravištu i Direktive o spajanju porodice;
  • procjenu sredstava koja su uplatili podnosioci zahtjeva za državljanstvo ili boravište u skladu s propisima Evropske unije o sprečavanju pranja novca. “

Što se tiče aktivnosti Evropske komisije, ona  će, pored ostalog „ pratiti korake koje preduzmu države članice kako bi upravljanje tim programima bilo transparentno na način što će,  osnovati  grupu stručnjaka iz država članica radi povećanja transparentnosti te boljeg upravljanja tim programima, kao i njihove veće sigurnosti u cilju :

  • uspostavljanja sistema razmjene informacija i savjetovanja o broju primljenih zahtjeva, zemljama poriljekla i broju pojedinaca kojima su države članice dodijelile/odbile državljanstvo i boravišnu dozvolu na osnovu ulaganja;
  • razvoja zajedničkih bezbjednosnih kontrola do kraja 2019. koje će se primjenjivati na programe državljanstva za investitore, uključujuji posebne postupke upravljanja rizicima. “

Sobzirom na to da i treće zemlje uspostavljaju slične programe, Evropske komisija   će u okviru procesa pristupanja Evropskoj uniji  pratiti programe državljanstva za investitore u zemljama kandidatima i potencijalnim kandidatima, kao i u okviru mehanizma suspenzije viza, pratiće i učinak takvih programa u zemljama Evropske unije čijim državljanima nisu potrebne vize, ističe se u Saopštenju Komisije.

Objavljeni Izvještaj nadovezuje se na Rezoluciju Evropskog parlamenta od 16. januara 2014. u kojoj se od Komisije traži da se,, pozabavi različitim nacionalnim programima za dobivanje državljanstva poštujući evropske vrijednosti te zakonodavstvo i prakse EU-a. ”

 

Izvor: https://ec.europa.eu/

Slika: Google Images