Programi Evropske unije

/Programi Evropske unije
Programi Evropske unije2018-01-05T16:04:17+00:00

PROGRAMI EVROPSKE UNIJE

EU je najveći donator na svijetu. Ima više od 100 programa i podprograma EU koji su otvoreni  organizacijama (IPA je samo jedan on njih), sa više od 200 poziva godišnje. Programi predstavljaju niz aktivnosti između država članica kojima se sprovode politike EU.

Crna Gora je potpisivanjem Protokola 8 Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju (SSP) između CG i EU i njenih država članica,  stekla pravo učešća  Programima EU.

Prethodno se zahtijeva potpisivanje Memoranduma o saradnji između resornih institucija u državi i EK, koje podrazumijeva finansijski doprinos države za učešće u programima (tzv. entry ticket).

Crna Gora ima pristup programima EU koji su namijenjeni projektima u pojedinim sektorskim politikama, odnosno projektima na području istraživanja i razvoja, zaštite živone sredine, energetike, prometa i dr. Programi prvenstveno podstiču međusobnu saradnju zemalja članica u sprovođenju  zajedničkih politika i postizanju zajedničkih ciljeva EU.

To su posebni fondovi koji su otvoreni ne samo zemljama članicama i zemljama kandidatkinjama, već i trećim zemljama (veći broj programa EU je dostupnih različitim korisnicima). Programi nisu namijenjeni isključivo državnim institucijama, već im je naglasak na posticanju saradnje privrednika iz malih i srednjih preduzeća sa državnim institucijama i udrženjima civilnog društva radi postizanja ciljeva EU. Posebnost programa je u saradnji putem konzorcijuma ili mreže učesnika kao preduslovi (su)finansiranja projekata.

Instrumenti kroz koje EU pruža podršku su:

  • Nacinalna IPA
  • Višekorisnička IPA
  • Programi EU
  • Strukturni fondovi

Kako pristupati programima Evropske unije?

Budući da programi EU prate politike i prioritete Evropske unije, državama kandidatima i potencijalnim kandidatima za članstvo u EU preporučuje se selektivno i postepeno pristupanje ovim programima, u skladu s vlastitim potrebama, kapacitetima, strateškim interesima i očekivanim koristima od učešća.

Potrebno je voditi računa i o raspoloživim institucionalnim kapacitetima i budžetskim sredstvima države koja je potrebno planirati i izdvojiti za učešće u  pojedinom programu.

Koraci  koji vode ka članstvu u programima Evropske unije

Postupak pristupanja programu pokreće se za svaki program posebno, a nosilac aktivnosti u vezi s pristupanjem je nadležna institucija na državnom nivou.

Da bi zemlja pristupila pojedinom programu, treba da zaključi međunarodni sporazum s EU, i uplati finansijski doprinos za učešće u programu (tzv. ulaznu kartu) za svaku godinu učešća u programu.

Troškovi ulazne karte mogu se dijelom finansirati iz sredstava Instrumenta pretpristupne pomoći (IPA).

Ko upravlja programima EU?

Za svaki od programa nadležna je određena generalna direkcija EK, odnosno izvršna agencija EU, koja objavljuje pozive za predaju projektnih predloga, vrši selekciju projekata, dodjeljuje finansijska sredstva i prati realizaciju projekata.

Učešće u programima obično predviđa uspostavljanje kontakt-tačke za program u državi članici, radi pružanja informacija o programu, podrške podnosiocima projektnih prijedloga i unapređenja učešća zemlje u pojedinom programu.

Kako učestvovati u programima EU?

Učešće u programima EU ostvaruje se objavljivanjem poziva za predaju projektnih predloga i dodjelom finansijske podrške odabranim projektima.

Projekti podržani u sklopu programa EU obično zahtijevaju učešće partnera iz više država članica programa, kao i sufinansiranje projekata od podnosilaca projektnih prijedloga.

Sredstva koja država uplaćuje na ime ulazne karte istovremeno ne garantiraju da će EU odobriti i finansirati prijavljene projekte.

S druge strane, odobreni projekti mogu osigurati sredstva u znatno većem iznosu od iznosa plaćenog na ime ulazne karte.